دکتر علیرضا نیکبخت نصرآبادی، استاد دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران
دکتر مجتبی ویسمرادی، استادیار دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران
دکتر مجیده هروی، استادیار دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه شاهد
دکتر فریده یغمایی، دانشیار دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

ویراستار انگلیسی: دکتر مجتبی ویسمرادی – علیرضا قریب
ویراستار فارسی: دکتر فاطمه الحانی
حروفچینی و صفحه آرایی: فرشته حیدری
طرا ح جلد: اصغر سورانی
ناشر: انجمن علمی پرستاری ایران
نشانی: تهران – میدان توحید – دانشکده پرستاری و مامایی تهران
کدپستی: 1419733171، صندوق پستی: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: info@jne.ir , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاری دوره 3 شماره 4 (پیاپی 10) زمستان 1393، 28-19 تأثیر مداخله آموزشی بر سبک زندگی سالمندان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرستان اسلامشهر: کاربرد مدل اعتقاد بهداشتی

نعیمه خاوشی1، آذر طل2، داود شجاعی زاده3، احمدرضا شمشیری4

چکیده

مقدمه: هنگامی که سالمندان در یک سبک زندگی ارتقادهنده سلامتی درگیر گردند، احتمالاً بـه مـدت طـولانی تـر ی از زندگی بدون بیماری و ناتوانی بهره خواهند برد. این مطالعه به منظور تعیین تأثیر مداخله آموزشی براساس مدل اعتقاد بهداشـتیبر سبک زندگی سالمندان طراحی و اجرا شد.
روش: این مطالعه مداخلهای نیمه تجربی دو گروهی برروی 80 فرد سالمند مراجعهکننـده بـه مراکـز بهداشـتی درمـانیشهرستان اسلامشهر در سال 93-92 اجرا شد. در مرحله پیش آزمون، نمونهگیـری از بـین سـالمندان مراجعـهکننـده بـه مراکـزبهداشتی درمانی شهرستان اسلامشهر به صورت تصادفی انجام گردید. سپس مشارکت کنندگان بـا روش Balance Block Randomization به دو گروه مداخله (39 نفر ) و گروه مقایسه (41 نفر ) تقسیم شـدند. افـراد گـروه مداخلـه در برنامـه هـ ای آموزشی طراحی شده مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی شرکت نمودند. 3 ماه پس از پایـان مداخلـه، پـس آزمـون در هـر دو گـروهمداخله و مقایسه انجام گردید. داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS v.19 و آزمون های واریانس برای تکـرار مـشاهدات،کای دو، تغییرات میانگین و انحراف معیار مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:25 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:25 +0330 on Wednesday October 11th 2017

یافتهها: قبل از مداخله، دو گروه از نظر متغیرهای مورد بررسی مشابه و قابل مقایسه بودند. 3 ماه بعد از مداخله میانگینحساسیت درک شده در دو گروه از نظر آمـاری معنـا دار بـود (001/0<p). در میـانگین شـدت درک شـده تفـاوت معنـا دار بـود (002/0=p). میانگین ساز ههای موانع درک شده و منافع درک شده در دو گروه معنادار بـود (001/0<p). همچنـین سـازههـ ای خودکفایتی و را هنماهایی برای عمل سه ماه پس از آموزش تفاوت معناداری نشان دادند (001/0<p). در حیطه پیشگیری تفاوتمعناداری مشاهده گردید (03/0=p). همچنین حیطـههـ ای ورزش و تغذیـه تفـاوت معنـا داری نـشان دادنـد (04/0=p). از نظـرحیطههای استرس و روابط بین فردی در دو گروه از نظر آماری تفاوت معناداری وجود نداشت (05/0>p). میانگین نمرات سبکزندگی 3 ماه پس از آموزش در گروه مداخله به طور معناداری افزایش یافت (03/0=p).
نتیجهگیری: نتایج مطالعه نشان داد که آموزش مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر ارتقاء سبک زنـدگی سـالمندان مـؤثرمی باشد.

کلید واژه ها: سالمندان، سبک زندگی، مداخله آموزشی، مدل اعتقاد بهداشتی

تاریخ دریافت: 1/5/1393 تاریخ پذیرش: 13/10/1393

– دانشجوی دوره کارشناسی ارشد، گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
– دکترای آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
– استاد و متخصص آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران (نویسنده مسؤول)
shojae5@yahoo.com :پست الکترونیکی
– استادیار، دکترای اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات پیشگیری از پوسیدگی، مؤسسه تحقیقات دندانپزشکی، گروه سلامت دهان، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
مقدمه

پیشرفتهای پزش کی و بهداشتی در نیمه دوم قـرنبیستم باعث افزایش نسبی طول عمـر انـسان هـا گردیـدهاست. افزایش جمعیت سالمندان، یک پدیده جهـانی اسـتکه به یک بحران تبدیل شده است. در حا ل حاضر جمعیتافراد سالمند بالای 60 سال جهان بـیش از رشـد جمعیـتکودکان، می باشد (1). در سال 2000، حـدود 600 میلیـوننفر در سن 60 سالگی و یا بیشتر قرار داشـته انـد . تـا سـال2025 این آمار به 2/1 و تا سال 2050 بـه 2 میلیـارد نفـرخواهد رسید به موازات افزایش نسبت جمعیتی سـالمندان،مشکلات سلامتی آنان اهمیت می یابد و بـرای بـسیاری ازسـالمندان کـاهش شـبکه هـای اجتمـاعی، از دسـت دادن نزدیکان و بیماریهای روانی و جسمی، حفظ سبک زندگی سالم را به چالشی بزرگ تبدیل کرده است . سـبک زنـدگیسالم روشی از زندگی است که سبب کاهش خطرات ابـتلابه بیمار ی و در نتیجه کاهش مـرگ زودرس مـی شـود . در زندگی واقعی، سبک زندگی محصولی از ترکیب انتخابها، فرصتها و منابع است. سبک زندگی سالم منبع با ارزشـیبـه منظـور کـاهش بـروز و تـأثیرات مـشکلات سـلامتی، افزایش بهبودی، مقابله بـا عوامـل اسـترس زای زنـدگی و ارتقای کیفیت زندگی می باشد (2).
با نگاهی اجمالی به وضعیت مـرگ و میـر در چهـاراستان کشور در سال 1378 و همچنین در ده استان کـ شور در سال 1379 در می یابیم که شـایعتـر ین علـل مـرگ درگروههای سنی بالای 50 سال، بیماریهای قلبی عروقـی،سرطانها، بیمار یهای دستگاه تنفسی و حوادث هستند که البته با اصلاح سبک زندگی، قابل پیشگیری خواهنـد بـود (3).
سبک زندگی سالم، روشی از زندگی است که سـببتأمین، حفظ و ارتقای سلامت و رفـاه فـرد مـی گـردد (3).
طبق تعریفی دیگر، سـبک زنـدگی سـالم عبـارت اسـت ازروشی از زندگی که خطر بیماری شدید یا مرگ زودرس راکاهش می دهد و بـه کمـک آن از جنبـ ه هـ ای بیـشتری اززندگی مان لذت می بریم. فاکتورهای سـبک زنـدگی سـالمشامل این مـوارد اسـت: تغذیـه سـالم، فعالیـت فیزیکـی وتفریح منظم و کـافی، اجتنـاب از مـوادی چـون دخانیـات،مشروبات الکلی و سایر مواد اعتیـادآور، مخـدر و محـرک،مدیریت کافی استرس و آرام سازی و فعالیت هـ ایی کـه دربرابر خطرات تهدیدکننده سـلامتی، از شـخص محافظـتمی کنند (4).
بررسیهای مربوط به ارزیابی سلامت جمعیتهـ ای مسن حاکی از آن است که تغییر قابل توجهی در وضـعیتسلامت وجود دارد. اکثریت افراد سالمند، یک یا دو کسالتمزمن دارند (5). مطالعهای نشان داد 4/93 درص د سالمنداندر فعالی تهای روزمره نیازی به کمک دیگران نداشتند (6).
از سویی دیگر، در حدود یک چهارم افراد بـالای 70 سـالمشکلات جدی در اداره زندگی روزانهشان داشته و نیمی ازافراد در این گروه آن چنان درگیر سالخوردگی هـستند کـهمتکی به کمک سایرین در انجام فعالیت های اساسی روزانه می باشند (6).
عدم رعایت سبک زندگی سالم، با افزایش مرگ و میر به همه علل، همراه است و کسانی که سبک زنـدگی سالم را پیشه خود کنند، امید به زندگی بـالاتر و کیفیـت زندگی بهتری دارند. از طرفـی بیمـاری هـای شـایع دوران سالمندی، بیماری هایی هستند که با رعایت سبک زندگی سالم قابل پیشگیری می باشند (4). با توجه به این که دوره سالمندی همواره با مشکلات جسمی و روانی همراه اسـتو از طرفی هنگامی که سـالمندان در یـک سـبک زنـدگیارتقادهنده سلامتی درگیر گردند، از استعداد بیشتری بـرایبهره مندی از یک زندگی سالم برخوردار بوده و احتمالاً بـهمدت طولانیتری از یک زندگی بدون بار بیماری و ناتوانیبهره خواهند برد (7). بهبود سبک زنـدگی در ایـن قـشر ازاهمیت ویژهای برخـوردار اسـت. بنـابراین سـالمندان بایـدآگاهیهای لازم را در خصوص انجـام رفتارهـای سـالم ازطریق آموزش اصولی و براساس مدل هـای شـناخته شـدهآموزش بهداشت و ارتقاء سلامت کسب کنند تـا بـا ارتقـاءسطح خودمدیریتی و خوداتکایی بتوانند کیفیت زندگی خودرا افزایش دهند (8).
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:25 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:25 +0330 on Wednesday October 11th 2017

سازمان بهداشت جهانی (1998) آموزش به داشت رابدین صـورت تعریـف مـی نمایـد : »تـشکیل فرصـت هـایآگاهانه ساختار یافته بـرای یـادگیری مـستلزم گونـهای ازارتباط که جهت بهبود سواد بهداشتی، مـشتمل بـر بهبـوددانش و توسعه مهارتهای زندگی بوده و منجر به سلامتشخص و جامعه گردد« تعریف نموده است. گرین و کروتـرآن را به عنوان »هرگونه ترکیب برنامه ریزی شـده تجـاربیادگیری که جهت مستعدسازی، قادرسازی و تقویت رفتـارداوطلبانه منجر به سلامتی در افـراد، گـروه هـا یـا جوامـعطراحی گردد « تعریف نمود هاند (9). برنامههای خوب ارتقاءسلامت به صورت شانسی ایجاد نمی گردند، آن هـا نتیجـهیک کار طاقـت فرسـا بـوده و پیرامـون یـک مـدل کـاملاًمتفکرانه و درک شده سازماندهی می شوند (10).
مدل اعتقاد بهداشتی، اولین تئوری است که انحـصاراًجهت رفتارهای مرتبط با سـلامت بـه وجـود آمـد (10). بـهمنظور بررسی تأثیر آموزش براساس مـدل اعتقـاد بهداشـتیمطالعهای بر عملکرد تغذیـهای زنـان یائـسه نـشان داد کـهمیـانگین نمـرات آگـاهی گـروه مداخلـه پـس از آمـوزش و همچنین میانگین نمرات اجزای مدل پس از مداخله آموزشیافزایش معناداری یافت. همچنین میانگین نمره عملکـرد، دوماه پس از آموزش افزایش معناداری یافت (11).
برخی مطالعات نشان دادهاند که سبک زندگی سالمافراد سالمند، به دنبال مداخله آموزشی ارتقاء می یابـد (12). همچنـین مطالعـات مختلـف تـٔاثیـر مداخلـه آموزشـی بـر مؤلفههای مختلف سبک زندگی را نشان دادهانـد . از جملـهافزایش آگاهی، نگرش و عملکرد سـالمندان بـرای انجـامفعالیــت جــسمانی (7و13)، انجــام معاینــات و آزمایــشاتضروری سـالیانه، کـاهش مـصرف غـذاهای سـرخ کـرده،استفاده از روغن مایع گیاهی، قرار گرفتن در معرض تابش نور مـستقیم خورشـید، اسـتفاده از ویتـامین D و کلـسیم،استفاده از سالاد و سبزیجات (13)، اسـتفاده از روشهـ ای کنترل کننده استرس در سـالمندان (14)، ارتقـای سـلامتزنان در سنین یائسگی (14)، افزایش سـطح آگـاهیهـ ای تغذی ه ای در س المندان (16)، اف زایش ادراک، اح ساس و مهارت کنت رل بیماری و پیشگیری و کنترل عواقـب ناشـیاز آن در سـ المندان مبـ تلا بـ ه دیابـ ت (17) و بهبـ ود شاخص های مت ابولیک در آنـان (18) و کـاهش فـشارخون سالمندان مبتلا به پرفـشاری خـون (19) داشـته اسـت. در مطالعه حاضر تٔاثیر مداخله آموزشی براسـاس مـدل اعتقـادبهداشتی بر تمام ابعـاد سـبک زنـدگی و همچنـین سـطحسبک زندگی بررسی گردید.

روش مطالعه

مطالعه حاضر از نوع مداخله آموزشی نیمه تجربی باگروه مقایسه بـود کـه از بـین 24135 سـالمند شهرسـتاناسلامشهر 80 فرد 60 ساله و بالاتر مراجعه کننده به مراکـزبهداشتی درمانی شهرستان مذکور در سال 1393-1392 بااستفاده از روش نمونهگیری تـصادفی بـا روش تخـصیصتصادفی در دو گروه مداخله و مقایسه وارد مطالعـه شـدند.حجم نمونه محاسـبه شـده براسـاس یافتـههـ ای مطالعـهپایلوت در سطح اطمینـان 95% و تـوان آمـاری 80% و بـاتوجه به این که در مطالعـه اصـلی فاصـله بـین دو نوبـتپرسشگری 3 ماه می باشد و تفاوت بین دو گروه به احتمالزیاد، کمتر از تفاوت مشاهده شده در مطالعه پایلوت بود، بافرض 30% ریزش، 40 نفر در هر گروه بود.
معیارهای ورود به مطالعه داشتن سن 60 سال تمام یـابیشتر و رضایت به شرکت در مطالعه، بود. معیارهای خروج ازمطالعه عدم احراز شـرایط ورود بـه مطالعـه نداشـتن شـرایطجسمی مناسب برای پاسخ گویی به سؤالات، وجود مـشکلاتشناختی و بیماری روانی بود. ابزار گردآوری اطلاعات از یـکپرسشنامه سه وجهـی تـشکیل شـده اسـت کـه بخـش اول،اطلاعات دموگرافیک شامل 9 سؤال (سـؤالات 9-1 قـسمتمشخـصات فـردی)، در بخـش دوم، از پرسـشنامه اسـتاندارد سبک زندگی استفاده گردید. سؤالات سنجش سبک زنـدگیسالم دارای 5 حیطه و 46 سؤال به شـرح زیـر مـی باشـد : 1.
حیطه پیشگیری : شامل 15 سؤال (سـؤالات 15-6، 29، 44-40) 2. حیطـه فعالیـت جـسمی، ورزش، تفـریح و سـرگرمی: شامل 5 سؤال (سؤالات 5-1) 3. حیطه تغذیه سالم: شامل 14 سؤال (سؤالات 28-16) 4. حیطه مدیریت استرس: شـامل 5 سؤال (سؤالات 33-30، 39) و 5. حیطه روابط اجتماعی و بین فردی: شامل 7 سؤال (سؤالات 38-34، 46-45) می باشد. در هر سؤال به گزینه ای که معرف نامطلوب ترین سطح از سبک زندگی است نمره 1 و به سایر گزینه ها، به ترتیـ ب افـ زایش مطلوب یـت سـطح سـبک زنـدگی نمـرات 2، 3، 4 و 5 تعلـقمی گیرد. در چهار سؤال 34، 44، 45 و 46 برای مواردی که همسر نداشته باشند، نمره ای تعلق نمی گیرد. به این ترت یـب، ک متـرین نمـره قابـل اکتـساب از طر یـق پرسـشنامه ، 42 و بیشترین نمره، 211 می باشد. براساس این ابزار، سبک زندگی در 3 سطح طبقه بندی شـده اسـت: سـبک زنـدگی مطلـوب(211-156)، متوســ ط (155-99) و نــ امطلوب (98-42).
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:25 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:25 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:25 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:25 +0330 on Wednesday October 11th 2017

امتیازات این بخش با پرسشنامه اصـلی کـه توسـط بابـک وهمکاران طراحی شـده بـود یکـسان بـود (4). بخـش سـوم،سؤالات طراحی شده توسط پژوهشگر براساس سازه های مدل اعتقاد بهداشتی شامل: الف) 7 سؤال مربوط به سازه حساسیتدرک شده (سؤالات 53-47)، ب) 7 سؤال مربـوط بـه سـازهشدت درک شده (سؤالات 60-54)، ج ) 7 سـؤال مربـوط بـهسازه موانع درک شده (67-61)، د ) 7 سؤال مربوط بـه سـازهمنافع درک شده (سـؤالا ت 74-68)، ه ) 7 سـؤال مربـوط بـهسازه خودکارآمدی (سؤالات 81-75). مقیاس و امتیاز هر کدام از این سازهها به این صورت در نظر گرفته شده است: کـاملاً موافق (نمره 5)، موافق (نمره 4)، بی نظـر (نمـره 3)، مخـالف(نمره 2)، کاملاً مخالف (نمـره 1). بـه ایـن ترتیـب حـداقل وحداکثر نمره به ترتیب 7 و 35 می باشد. کـسب نمـره بیـشتر،نشان دهنده قویتر بودن این سازهها در سالمند مـی باشـد . و) بخش پایـانی پرسـشنامه شـامل 3 سـؤال مربـوط بـه سـازهراهنماهای عمل (سؤالات 84-82) می باشد که مقیاس آن به صورت دو گزینه ای (بله و خیر) می باشد.
جهـت سـنجش روایـی و پایـایی ابـزار، پرسـشنامهتوسط 21 سالمند تکمیل گردید. سـ پس ایـن افـراد بـه دوگروه مداخله (6 نفر ) و مقایسه (15 نفر ) تقسیم شده و پس از مداخله آموزشی در گروه مداخله، پس از دو هفته مجـدداًپرسشنامه در هر دو گروه مداخله و مقایسه تکمیل گردید وهر نوبت با اطمینان 95% تطبیق داده شـد و اشـکالات آننیز برطرف گردید. این افراد بعـداً از مطالعـه اصـلی خـارجشدند. زمانی پایایی ارزشمند و قابل قبول است کـه مقـدارضریب آلفای کرونباخ بالای 7/0 باشد (20). ضریب آلفایکرونباخ بخش دوم پرسشنامه که مربوط به سنجش سبکزندگی است برابر با 76/0 می باشد (21).
مقدار ضریب آلفای کرونباخ قسمت سوم پرسشنامهبه قرار ذیل تعیین گردید : حـساسیت درک شـده (6/74%)، ش دت درک ش ده (9/66%)، موان ع درک ش ده (8/65%)، منافع درک شده (9/63%)، خودکفایتی (6/77%).
در مرحله پیش آزمـون، تمـامی افـراد مـورد مطالعـه،ابزارهای دموگرافیک، سنجش سبک زندگی و سازههای مدلاعتقاد بهداشتی (حساسیت درک شده، شدت درک شده، موانعدرک شده، منافع درک شده، خودکفایتی و راهنماهایی بـرایعمل) را تکمیل نمودند . سپس مداخلـه آموزشـی فقـط بـرایگروه مداخله طی یک ماه و در قالـب 6 جلـسه آموزشـی بـهمنظور ارتقای سبک زندگی سالم به صورت هفتگی و مـنظمبرگزار گردید . مدت زمان هر یـک از جلـسات حـدود 60-45 دقیقه بود . نیازسـنجی اولیـه از طریـق مـصاحبه نیمـه بـاز ازمشارکت کنندگان انجام شد. در شروع هـر جلـسه، پژوهـشگرابتدا به مدت 10 دقیقه مقدم های در راستای موضوع موردنظر و با هدف گرم کردن جلسه همچنین مـرور مطالـب قبـل بـهطور خلاصه بیان می نمود. سپس به مـدت حـدود 40 دقیقـهمباحث جلسه موردنظر را باز نموده در صورت نیـاز از نمـایشعملی نیز استفاده می گردید. 10 دقیقه جهت پاسـخ گـویی بـهسؤالات سالمندان اختصاص می یافـت . در نهایـت پژوهـشگرمطالب را جمع بندی نموده و پایان جلسه را اعلام می نمود. در این جلسات، محتواهای آموزشی به شیو ههای زیر ارایه گردید : برای ساز ههای حساسیت درک شـده و شـدت درک شـده از فیلم آموزشـی، داسـتان ناتمـام، سـخنرانی، پرسـش و پاسـخ اسـتفاده گردیـد. بـرای سـازه منـافع درک شـده شـیوه هـای سخنرانی و پرسش و پاسخ به کار گرفته شد. برای سازه موانعدرک شده شیوه های بارش افکـار (Brain storming) و پرسش و پاسخ استفاده گردید. برای سازه راهنماهـایی بـرایعمل برگه های حقایق (Fact sheet) در اختیـار سـالمندانقرار گرفت . برای سازه خودکفایتی شیوههای بحث گروهـی ونمایش عملی همچنین تکنیک حل مـسأله گروهـی بـه کـاررفت. تمام مراحل انجام مطالعه بـا موافقـت مـدیریت شـبکهبهداشت و درمان شهرسـتان اسلامـشهر و مـسؤولین مراکـزبهداشتی درمانی شهرستان انجام گرفت، سعی شـد در مراکـزبهداشتی درمانی اختلالی در انجام وظیفه پرسنل ایجاد نشود،به افراد شرکتکننده در مطالعه در خصوص محرمانـه مانـدناطلاعات کسب شده از آن ها اطمینان خاطر داده شد و نتـایجپـس از پایـان مطالعـه در اختیـار شـبکه بهداشـت و درمـان شهرستان اسلامشهر قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل دادهها جهت گزارش توزیع داده های طبقه بندی شده از تعداد و درصد و برای گزارش توزیع دادههای کمـی از میـانگین و انحـرافمعیار استفاده شد. جهت بر رسی اثر مداخله بر پیامدهای کمی(با لحاظ مقادیر اولیه شاخص ها) از آزمون آنالیز واریانس برای تکرار مشاهدات استفاده گردید. جهت بررسی تٔاثیر مداخله بـرشاخص های طبقه بندی شده (سبک زندگی ) از آزمون کای دو استفاده شد . حد معنادار آماری کمتـر از 05/0 در نظـر گرفتـهشد.

یافتهها
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:25 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Downloaded from jne.ir at 10:25 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این مطالعه در مجموع 80 فرد 60 ساله و بـالاترش رکت کردن د. می انگین س ن اف راد در گ روه مقای سه(63/5±)56/67 و در گروه مداخله (47/5±)33/67 بود. در هر دو گروه بیـشتر افـراد بـی سـواد بودنـد (7/53% گـروهمقایسه و 1/64% گروه مداخله). در مـورد وضـعیت درآمـد،بیشترین درصد در هر دو گروه مربـوط بـه درآمـد ناکـافی(5/58% گروه مقایسه و 7/48% گروه مداخله) بود. در بخش سازههای مـدل اعتقـاد بهداشـتی مـشاهدهگردید که میانگین حساسیت درک شده 3 ماه پس از آموزش در گروه مداخله افزایش یافت. این تفاوت ایجاد شـده از نظـرآماری معنادار بود (001/0<p). همچنین میانگین شدت درکشده به طور معناداری افـزایش یافـت (002/0=p). میـانگینموانع درک شده 3 ماه بعد از مداخله در گروه مداخله کـاهشیافت. این اختلاف از لحاظ آماری معنـا دار بـود (001/0<p).
میانگین منافع درک شده و خودکفایتی درک شده نیـز 3 مـاهبعد از مداخله به طور معنـا داری افـزایش یافـت (001/0<p).
میانگین راهنما هایی برای عمل 3 ماه بعد از مداخله در گـروهمداخله کاهش معناداری داشـت (001/0<p). نتـایج مقایـسهمیانگین و انحراف معیار سازههای مدل اعتقاد بهداشتی قبل و3 ماه پس از مداخله در دو گروه مقایسه و مداخلـه در جـدول شماره 1 نشان داده شده است.
همچنین مشخص گردیـد میـانگین نمـرات حیطـهپیشگیری، قبل از مداخله در گروه مقایسه (85/7±)57/55 و در گروه مداخله (38/5±)77/57 بود . ایـن مقـدار 3 مـاهبعد از مداخله در گروه مداخلـه 97/1 نمـره افـزایش و بـه74/59 رسید . این تفاوت ایجاد شده از نظر آمـاری معنـا دار بود (003/0=p). میانگین نمرات حیطه ورزش و تغذیـه، 3 ماه بعد از مداخله در گروه مداخله افزایش یافت . این تفاوتاز نظر آمـاری معنـا دار بـود (004/0=p). میـانگین نمـراتحیطه استرس، 3 ماه بعد از مداخله افزایش یافت. امـا ایـنتفاوت ایجاد شده از نظر آمـاری معنـا دار نبـود (99/0=p). همچنین میانگین نمـرات حیطـه روابـط اجتمـاعی و بـینفردی 3 ماه بعد از مداخله در گروه مداخله افـزایش یافـت.
تفاوت ایجاد شده از نظر آمـاری معنـا دار نبـود (26/0=p).
نتایج مقایسه میانگین و انحراف معیار حیطـههـ ای سـبکزندگی قبل و 3 ماه پس از مداخله در دو گـروه مقایـسه ومداخله در جدول شماره 2 نشان داده شده است.
میانگین نمره سبک زندگی، قبل از مداخله در گروهمقایـــ سه (11/17±)43/130 و در گـــ روه مداخلـــ ه (4/16±)31/133 بود . این مقدار 3 مـاه بعـد از مداخلـه در گروه مداخله 58/10 نمره افزایش و به 89/143 رسید . این تفاوت ایجاد شـده از نظـر آمـاری معنـی بـود (02/0=p).
مقایسه میانگین و انحراف معیار نمره سبک زندگی قبـل و3 مـاه پـس از مداخلـه در دو گـروه مقایـسه و مداخلـه در جدول شماره3 نشان داده شده است.
آزمون کای دو نشان داد سطح سبک زندگی 3 ماه پس از مداخله در گروه مقایسه در 6/8% افراد بدتر، در 4/91% افراد تغییر نکرده بود و در هیچکدام از آنان بهتر نشده بود. در گروهمداخله سطح سبک زندگی در هیچ کدام از افـراد بـدتر نـشدهبود. در 3/4% افراد تغییر نکرده بـود و در 4/11% افـراد بهتـرشده بود . این اختلاف از نظر آماری معنادار و نشان دهنده ٔتا ثیر مداخله آموزشی براساس مدل اعتقاد بهداشتی بر بهبود سـطحسبک زندگی افراد مورد مطالعه بود (03/0=p). مقایسه سطح سبک زندگی قبل و 3 ماه پس از مداخله در دو گروه مقایـسهو مداخله در جدول شماره 4 آمده است.
جدول 1- میانگین و انحراف معیار سازه های مدل اعتقاد بهداشتی قبل و 3 ماه پس از مداخله در دو گروه مقایسه و مداخله
p-value
( سطح معناداری 05/0<p) 3 ماه پس از مداخله پیش از مداخله متغیر
p-value
تٔاثیر مداخله p-value تغییرات در طول زمان گروه مقایسه 35=n گروه مداخله 39= n گروه مقایسه 41= n گروه مقایسه 35=n گروه مداخله 39= n گروه مقایسه 41= n <0/001 <0/001 +5/14 25/54
(±3/28) +0/37 19/83
(±3/88) 20/4
(±4/29) 19/46
(±4/32) حساسیت درک شده
0/002 <0/001 +3/52 25/29
(±3/13) +0/17 20/71
(±3/82) 21/77
(±4/47) 20/54
(±4/19) شدت درک شده
<0/001 <0/001 -7/8 18/43
(±3/23) 0-/62 26/18
(±4/6) 26/23
(±3/73) 26/8 (±3/98) موانع درک شده
<0/001 <0/001 +4/8 (±3/09) 26/57 +0/03 20/6 (±3/45) 21/77
(±4/86) 20/57
(±3/57) منافع درک شده
<0/001 <0/001 +6/42 24/91
(±3/15) +0/63 18/17
(±3/58) 18/49
(±4/76) 17/54
(±3/56) خودکفایتی درک شده
<0/001 <0/001 -2/27 3/47 (±0/44) -0/02 5/49 (±0/61) 5/74 (±0/61) 5/51 (±0/61) راهنمای عمل
جدول 2- میانگین و انحراف معیار حیطه های سبک زندگی قبل و 3 ماه پس از مداخله در دو گروه مقایسه و مداخله
p-value

( سطح معناداری 05/0<p) 3 ماه پس از مداخله پیش از مداخله متغیر
p-value
تٔاثیر مداخله p-value تغییرات در طول زمان مقدار تغییر در
گروه مداخله گروه مداخله 35=n مقدار تغییر در
گروه مقایسه گروه مقایسه 35=n گروه مداخله 39= n گروه مقایسه 41= n 0/03 0/02 +1/97 59/74
(±5/14) 0-/68 54/89
(±7/8) 57/77
(±5/38) 55/57
(±7/85) پیشگیری
0/04 <0/001 +0/97 12/57
(±3/9) +0/08 10/31
(±3/03) 11/6 (±4/36) 10/52
(±3/02) ورزش
0/04 <0/001 +4/51
33/91
(±3/97) -0/17 29/29
(±4/69) 29/4 (±5/62) 29/46
(±4/9) تغذیه
0/99 <0/001 +2/08 14/57
(±3/8) -0/11 13/46 (±4) 12/49
(±4/58) 13/57
(±4/12) استرس
0/26 0/65 +1/03 23/09
(±5/03) -0/77 20/83
(±4/83) 22/06
(±5/31) 21/6 (±5/44) روابط اجتماعی و بین فردی

جدول 3- میانگین و انحراف معیار سبک زندگی قبل و 3 ماه پس از مداخله در دو گروه مقایسه و مداخله
سطح معناداری 3 ماه پس از مداخله پیش از مداخله p-value تأثیر مداخله p-value تغییرات در طول زمان گروه مداخله 35=n گروه مقایسه 35=n گروه مداخله 39= n گروه مقایسه 41= n
0/02 <0/001 143/89
(±14/65) 128/77
(±15/81) 133/31
(±16/4) 130/43
(±17/11) سبک زندگی

جدول 4- مقایسه سطح سبک زندگی در دو گروه مقایسه و مداخله 3 ماه پس از مداخله
Chi-Square آزمون گروه مداخله 35=n گروه مقایسه 35=n 0 3(8/6٪) بدتر شده سطح سبک زندگی
0/03 31(88/6٪) 32(91/4٪) تغییر نکرده 4 (11/4٪) 0 بهتر شده
بحث
سالمندی یک مرحله طبیعی از زندگی یـک انـساندر ادامه حیات اجتماعی است که با دیگـر مراحـل زنـدگیتفاوت فراوان دارد و بر پایه آخرین پژوهشهـ ای سـازمانملل، میزان مرگ و میر در کشورهای رو به رشد بـه طـورچشمگیری کاهش یافته است و همراه با آن، تعـداد افـرادسالخورده و میزان متوسط عمر، فزونی گرفتـه اسـت (22). با این که به کار بردن سبک زنـدگی سـالم بایـد از دوران جنینی شروع شود، هرگز برای تغییر دادن شـیوه زنـدگی وایجاد عادات پـسندیده کـه بـه سـلامت و شـادابی منجـرمی شوند، دیر نیست (22). چرا که به دلیـل قابلیـت سـبکزندگی در پیشگیری از بیمـاریهـ ا، ارتقـای سـطح کیفـیزندگی، افزایش امید به زندگی و بهبـود سـلامت جـسم و
٢۴
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:25 +0330 on Wednesday October 11th 2017


پاسخ دهید