Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

پرسشنامه آگاهی زنان توسط هر دو گروه در قبل و دو هفته پس از زایمان تکمیـل شـد. داده بـا اسـتفاده از نـرم افـزارSPSS v.11.5 و آزمونهای آماری توصیفی ، تی تست، تی زوجی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. سـطح معنـاداری کمتـر از 05/0 درنظر گرفته شد.
یافتهها: نتایج آزمون تیمستقل نشان داد که نمره آگاهی قبل از مداخله در هر دو گروه مداخله و کنترل از ن ظـر آمـاریتفاوت معناداری نداشت در حالی که 2 هفتـه بعـد از مداخلـه نمـره آگـاهی در هـر دو گـروه اخـتلاف معنـا داری وجـود داشـت (013/0=p). نتایج آزمون تیزوجی نیز نشان داد که نمره آگاهی در دو هفته بعد از مداخله در هر دو گـروه کنتـرل و الکترونیـک اختلاف معناداری داشت (ب ه ترتیب 021/0=p=0/014 ، p).
نتیجهگیری: بسته آموزشی الکترونیک و پمفلت میتواند موجب افزایش سـطح آگـاهی در زنـان پـس از زایمـان شـودبنابراین برنامهریزی و پایهگذاری این آموزش به عنوان یک آ موزش مؤثر توصیه می گردد.

کلید واژه ها: الکترونیک، آموزش، آگاهی، زنان، بهداشت

تاریخ دریافت: 1/5/1393 تاریخ پذیرش: 13/10/1393

مقدمه

دوره پس از زایمان دوره بسیار حساسی است که درسلامت مادر و نوزاد نقش بسیار مهمی دارد . توجه به ارایـه خدمات پس از زایمان مهـم تـرین عامـل در جلـوگیری ازپیامدهای ناخواسته مادری و نوزادی می باشـد (1). در ایـنراستا یکی از مه م ترین محتوای آموزشی پس از زایمـان ازسوی وز ارت بهداشت و درمان و آموزش پزشـکی، رعایـتبهداشت توسط مادران در دوران بعـد از زایمـان مـی باشـد (2). مطالعات انجام شـده نـشان داده وسـعت مـشکلات بهداشتی بعد از زایمان در طی سال هـای اخیـر بـه طـور واضح افزایش یافته است به طـوری کـه در بررسـی هـای کشورهای مختلف مشخص نموده زنان بعـد از زایمـان از مشکلات روانی، جسمی شدید شاکی هستند (3). علاوه بر این نتایج بررسی محمدی ریزی در سـال 1392 نـشان داد که آگاهی زنان دوره پس از زایمان از مراقب تهای مربـوطبه نوزادان در سطح پایینی است . بـ ه طـوری کـه نداشـتنآگاهی می تواند مـانع بزرگـی در بهـره بـردن از ایـن نـوعمراقبتها، شناخت عوامل خطر و در نتیجه ضعف عملکـردآنان شود (4). به طور کلی به نظر می رسد که بـه رغـم دردسترس بودن خـدمات بهداشـتی در دوره پـس از زایمـانمیزان استفاده از آن به ویژه خدمات مامایی در حـد بـسیارنامطلوبی باشد . در نتیجه بهتر است برنامههای آموزشی دراین موارد و بالا بردن کیفیت مراقبتهای پـس از زایمـانبر میزان آگاهی زنان مؤثر واقـع شـود (5). بـا توجـه بـه فراوانی مشکلات سلامتی مادران تازه زایمان کرده و عدم توجه کافی به رفع این مشکلات جای آن دارد که نسبت به تغییر سیستم فعلی مراقبتی بعد از زایمان و توجه بیشتر به مشکلات مادران در طی شـش هفتـه بعـد از زایمـان اقدامات اساسی انجام گیرد. با توجه به ایـن مـسأله، امـرآموزش مادران در مورد مراقبت های بعد از زایمان از خود و نوزادان اهمیت بیشتری پیدا می کند (6). در یک بررسی، ماماها و پرستاران، ناکافی بودن تعداد کارکنـان و کمبـود وقت را از جمله موانع آموزش هـای مطلـوب بـه مـادران مطرح کردند. به همین دلیل، بسیاری از نیازهای آموزشی که از دید مادران اهمیت بیشتری داشـته اسـت بـرآورده نمی شود. در واقع مراقبان همان را آموزش مـی دهـد کـه تصور می کنند بیشتر مورد نیاز مادران است (7) تحقیقات نشان داده است که میزان مراقبت و محتوی آموزشی در نظر گرفته شده برای مادران با توجه به محدودیت زمانی زیاد اسـت (8). در حقیقـت سـریع تـرین راه رسـیدن بـه سلامت جامعه، طب پیشگیری و ارتقـای آگـاهی افـراد از طریق آمـوزش اسـت (9). تـاکنون روش هـای آموزشـی مختلفی در زمینه های مختلف به کار برده شـده اسـت . در این بین گسترش روزافزون دسترسی به سـخت افزارهـا و نـرم افزارهـای مناسـب بـرای آمـوزش الکترون یکـی، افـقجدیدی را پیش روی مؤسسات آموزشی نهاده است (10).
به نظر می رسد استفاده از این امکانات برای آمـوزش، بـهتحقق برخی از آرمان هایی کـه بـه عنـوان مـلاک هـای کیفیت آموزش شناخته میشوند، از جملـه فراگی رمحـوری، یادگیری مادامالعمر، یادگیری فعال، تعامل در یـادگیری و الکترونی کی بودن، کمک کند (11). آموزش الکترونیک به نظـام آموزشـی اطـلاق مـی شـود کـ ه آمـوزش دهنـده و آموزش گیرنده، به کمک وسایل و ابزارهایی که فناوری در اختیار آنها قرار داده، با یکدیگر در ارتباطنـد (10). البتـه آموزش با کمک رایانه محدودی تهای خاص خـود را ن یـز داراست، از جملـه ا یـن کـه شـاید نتوانـد جانـشین معلـم،تعاملات انسانی و عاطفی و ارتباط چهره به چهره کـه در کلاس درس ایجاد میگردد، شود (11). از آنجا که مادران در دوره پس از زایمان مسؤول مراقبت و بهداشت از خود و نوزاد می باشند و آموزش به مددجو در مراکز بهداشـتی ودرمانی از مهم تـرین اجـزای مرکـزی آن مرکـز بـه شـمار میرود (12) و از سوی دیگر با ظهور رایان هها و گـسترش روزافزون فنآوری ارتباطات و اطلاعات، تمام ابعاد زندگی بشر به طور خواسته و یا ناخواسته تحت تأثیر قرار گرفتـهاست (13) با توجه به اهمیت موضوع و این کـه مطالعـاتمحدودی در زمینه ب ه کـارگیری ا یـ ن روش بـرای بیمـارانصورت گرفته است، لذا این مطالعه با هدف مقایـسه تـأثیر آموزش الکترونیک برآگاهی زنان از بهداشت دوران پس اززایمان انجام شد.

روش مطالعه

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

این پژوهش یک مطالعه مداخلـه ای از نـوع نیمـه تجربی است. 72 نفر از زنان شکم اول کـه جهـت انجـامزایمان در سال 91-1392 بـه بیمارسـتان شـهید بهـشتیشهر اصفهان در طی مهرماه تـا اسـفندماه 1392 مراجعـهکرده و دارای شرایط ورود و عدم ورود بـه مطالعـه شـامل
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

بارداری شکم اول، سن حاملگی بالای 37 هفتـه، توانـاییاستفاده از کامپیوتر و با دسـتگاه ویـدئو، توانـایی خوانـدن،نوشتن، و دیدن و شنیدن و عدم وجود حاملگی پرخطـر دردوره قبل از زایمان بودند، بـه روش نمونـه گ یـری آسـان انتخاب و به طور تصادف ی در گروه مداخلـه و کنتـرل قـرارگرفتند. روند کار به این ترت یـ ب بـود کـ ه پـس از توضـیح اهداف طرح، محرمانه بودن نتا یج و اخذ رضایت آگاهانـه از زنـان در دوره بعـد از زایمـان و در بخـش بعـد از زایمـان بیمارستان شهید بهشتی شهر اصفهان، ه ر یک از نمونه هـا به تصادف براساس قرعه کـشی انتخـاب و در هـر یـک ازگروههای آموزشی الکترونیک و پمفلت قرار گرفتند . حجـمنمونه براساس فرمول زیر تعیین گردید.

و براساس مطالعه مـشابه انجـام گرفتـه اسـت (4).
(ضریب اطم ینـان 95%=96/1، تـوان آزمـون 90%=28/1، میـانگین تفـاوت نمـره آگـاهی نـسبت بـه آمـوزش هـای شیردهی قبل و بعد از مداخله در گروه آموزش الکترونیـک21/29=

، میـانگین تفـاوت نمـره آگـاهی نـسبت بـه آموزشهای شیردهی قبل و بعد از مداخله در گـروه جـزوه9/40=

، انحراف معیار تفاوت نمره آگـاهی نـسبت بـهآموزشهای شی ردهی قبل و بعد از مداخله در گروه آموزشالکترونیک 4/4S1= ، انحراف معیار تفاوت نمـره آگـاهی نسبت به آموزشهای شـیردهی قبـل و بعـد از مداخلـه در گروه جزوه 1/4S2=). که به صورت تخصیص تـصادفی به دو گروه تقسیم شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بود. پرسشنامه ها براساس منابع علمی موجود تدوین شد و مشتمل بـر 2 بخـش بـود: بخـش اول سـؤالات شـامل مشخصات فردی/باروری و بخش دوم 15 سؤال مربوط به آگاهی از بهداشـت فـردی/روانـ ی و جنـسی دوره پـس اززایمان. جهت بررسی روا یـی علمـی پرسـشنامه از روش روایی محتوا استفاده شد بدین ترتیب که پرسـشنام ه هـ ا در اختیار 5 تن از اعضاء هیأت علمی دانشگاه علـوم پزشـکی اصفهان قرار گرفت و پس از لحـاظ نمـودن پ یـشنهادات واصلاحات لازم، ابزار نهایی برا ی تع یـین پا یـایی در مرحلـهبعد آمـاده شـد. پایـایی پرسـشنامه آگـاهی بـا اسـتفاده ازآزمون-آزمون مجدد با فاصله دو هفته ( بـرروی ده زن) بـاضریب پایایی 94% تأیید شد . در این مطالعه معیار سنجشآگاهی از بهداشت دوران پس از زایمان امتیازی بوده که ازپاسخ به 15 سؤال 3 گزینه ای در پرسـشنامه حاصـل شـدهاست. امتیازدهی به این ترتیب بود که چنانچه جهت سؤال درست بود نمره (1) و در صورتی که گزینه نمی دانـم و یـاپاسخ غلط بود نمره (0) تعلق می گرفت. پرسشنامه آگـاهی پیش آزمون قبل از شروع هر نوع آموزشی توسط پرسـنل،برای نمون ههای هر دو گـروه آموزشـی توسـط پژوهـشگرتکمیل شد. زنان پرایم ی پار گروه آزمون علاوه بر این کـهآم وزش معم ول دوران پ س از زایم ان را در بیمارس تان موردنظر دریافت کردند، بسته آموزشی الکترونیـک مربـوطبه بهداشت دوران پس از زایمان را نیز دریافت می نمودنـد .
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

این برنامه نرمافـزاری چندرسـانهای بـ ه صـورت دیـداری،شنیداری و به مدت 30 دقیقه تهیه شد که قابلیـت نـصببرروی دستگا ههای کـامپیوتر و تلفـن همـراه و همچنـینسـایر دسـتگاههـای ویـدئویی بـه فرمـت هـای mpeg, mp4,avi تهیه شد. از مزایای قابل ذکـر ایـن نـرم افـزارآموزشی می تـوان بـه بکـارگیری حـواس چند گانـه بـراییادگیری، تمرین بیشتر جهت رسـیدن بـه تـسلط، تـسهیلمشارکت برای ایجاد ارتباط بـین مفـاهیم، تـسهیل تکـرارمطالب برای کاربرد مجدد، مقرون به صرفه بودن از لحـاظاقت صادی و انعط اف پ ذیر ب ودن برنام ه در مقاب ل نی ازیادگیرندگان نام بـرد. مـادران گـروه آمـوزش پمفلـت نیـزعلاوه بر آموزش معمـول توسـط پرسـنل مامـایی پمفلـتآموزشی را نیز دریافت می کردند. محتوای هر دو نـرم افـزارآموزشی و پمفلت یکسان و در مورد بهداشت فردی/روانـیو جن سی دوران پس از زایمان تدوین شد که بـا توجـه بـهآم وزش ه ای دوران پ س از زایم ان برنام ه ک شوری وبراساس منابع علمی موجود (13) تنظیم گردیده بود بعـد ازگذشت 2 هفته از پایان آمـوزش، پرسـشنامه پـس آزمـون (آگاهی از بهداشت پس از زایمان) مجـدداً توسـط همکـارپژوهشی برای نمونههای هر دو گـروه آموزشـی از طریـقتلفن تکمیل گردید. لازم بـه ذکـر اسـت روایـی محتـوا وپایایی نرم افزار آموزشی نیز توسط 5 تن از اعـضای هیـأت علمی دانشگاه علوم پزشکی اعم از گروه مامایی و آموزشپزشکی تعیین و تأیید شد . اعتبار نرمافزار نیز توسـط گـروهآموزش پزشکی اصفهان مورد تأیید قرار گرفت و در اختیاروزارت بهداشت و آموزش پزشکی قرار گرفـت و در سـایتاین وزارت قرار گرفته است (14). تجزیه و تحلیل داده هـا بـا اسـتفاده از نـرم افـزار آمـاری SPSS v.11.5 و آزمون های آماری تی مستقل، تی زوج (نرمالیته متغیر نمـرهآگــاهی بــا اســتفاده از آزمــون کولمــوگروف اســمیرنوف مشخص شد 067/0=p) و کای دو انجام شد سطح معنادار کمتر و مساوی 05/0 در نظر گرفته شد.

یافتهها

نتایج نشان داد 54% افراد سن 26-19 سـال، 64% شاخص توده بدنی 6/19-9/25 کیلوگرم بـر مجـذور متـر،61% تحـــصیلات دیـــپلم و کمتـــر و 39% تحـــصیلات دانشگاهی،90% خانه دار و 10% شاغل، 89% سـطح درآمـددرحد کفاف، 87% تمایل به بارداری و 13% عدم تمایل بـهبارداری داشتند . علاوه بر این 92% از همسران زنـان سـن
جدول 1- توزیع فراوانی برخی ویژگی های زنان شکم اول در دوره پس از زایمان مراجعه کننده به بیمارستان شـهید بهـشتی شـهر اصـفهان در سـال1392 در دو گروه آموزش الکترونیک و پمفلت
نتیجه آزمون گروه پمفلت گروه الکترونیک مشخصات
تعداد(درصد) تعداد (درصد) آزمون تی مستقل 234/0=p
t=-0.23 2/7 1 2/7 1 <20 سن (سال)
83/3 30 88/8 32 20-29 13/8 5 8/33 3 >29 آزمون تی مستقل
p=0/331 t=-0. 48 66/6 24 72/2 26 خانه دار شغل
33/3 12 27/7 10 شاغل آزمون تی مستقل 098/0=p 15.0-=t 52/7 19 44/4 16 دیپلم و کمتر تحصیلات
47/2 17 55/5 20 دانشگاهی آزمون تی مستقل 801/0=p 31.1-=t 2/7 1 5/5 2 بیکار شغل همسر
97/2 35 94/4 34 شاغل آزمون تی مستقل 129/0=p 94.0-=t 41/6 15 27/7 10 دیپلم و کمتر تحصیلات همسر
55/5 20 69/4 25 دانشگاهی آزمون تی مستقل 083/0=p 22.3-=t 94/4 34 91/6 33 بلی خواسته بودن حاملگی
5/5 2 8/3 3 خیر p=0/505 t=-0.17 27/7 10 22/2 8 کمتر از کفاف درامد خانواده
66/6 24 69/4 25 در حد کفاف 5/5 2 8/3 3 بیشتر از کفاف
جدول 2- مقایسه نمره آگاهی آگاهی از بهداشت دوران پس از زایمان قبل و بعـد از مداخلـه در زنـان شـکم اول پـس از زایمـان مراجعـه کننـده بـهبیمارستان شهید بهشتی شهر اصفهان در سال 1392 در دو گروه الکترونیک و پمفلت
نتیجه آزمون تی مستقل نمره آگاهی گروه های آموزشی
انحراف معیار ±میانگین p=0/380 ، t=1/29 6/23±2/1 قبل از مداخله آموزش الکترونیک
13/61±2 بعد از مداخله p=0/021 ، t= -3/42 نتیجه آزمون تی زوجی
p=0/013 ، t=-1/23 6/10±0/1 قبل از مداخله آموزش پمفلت
10/01±1/2 بعد از مداخله p= 0/014 ، t=-1/80 نتیجه آزمون تی زوجی

بالای 25 سـال، 74% تحـصیلات دیـپلم و کمتـر و 93% شاغل بودند . بیشترین منبع کسب اطلاعات زنان بـاردار در قبل از مداخله در هر دو گروه به ترتیب پرسنل بهداشتی ودرمانی (43%) و مادر (27%) بود. نتایج نـشان داد زنـان دوگروه مورد مطالعه از لحاظ سن، تحصیلات و شـغل مـادر،تحصیلات و شغل همسر و سطح درآمد خانواده و خواسـتهبودن بارداری همگن بودند (جدول شماره 1). علاوه بر ایننتایج آزمون تی مستقل نـش ان داد کـه بـین دو گـروه در 2 هفته بعد از مداخله از لحاظ نمره آگاهی نسبت به بهداشتدوران پس از زایمان تفاوت آماری معناداری وجـود داشـت (جدول شماره 2).
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

  • 1

پاسخ دهید